Kısa cevap: Gıda ile temasa uygun paslanmaz çelikten, çoğunlukla 304 (18/8) ya da 316 çelikten yapılmış ve iç yüzeyi paslanmamış bir çelik matara; su, çay ve kahve için yaygın kullanılan, dayanıklı bir kaptır. Matarayı sağlıklı kılan iki şey vardır: çeliğin türü ve doğru kullanım. Nikeli azaltılmış 201 çelik daha çabuk lekelenir; asitli ya da tuzlu içecekleri saatlerce bekletmek ve çamaşır suyuyla temizlemek her çelikte yüzeyi bozar. Nikel alerjiniz gibi özel bir durum varsa hekiminize danışın.
Aşağıda 18/8'in ne anlama geldiğini, üç çelik türünün farkını ve matara seçerken nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.
201, 304 ve 316 paslanmaz çeliğin ana alaşım elementleri
18/8 paslanmaz çelik ne demek?
18/8, çeliğin içinde yaklaşık %18 krom ve %8 nikel bulunduğunu gösterir ve 304 paslanmaz çeliğin bir diğer adıdır. Krom, yüzeyde ince ve görünmez bir koruyucu tabaka oluşturur; çeliği "paslanmaz" yapan bu tabakadır. Nikel ise çeliğin şeklini ve parlaklığını korumasına, korozyona dayanmasına yardım eder. Bazı ürünlerde gördüğünüz 18/10, aynı ailenin nikel oranı biraz daha yüksek olan sürümüdür.
201, 304 ve 316 paslanmaz çelik farkı
| Çelik | Ana elementler (yaklaşık) | Korozyona dayanım | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|
| 201 | Krom %16-18, nikel %3,5-5,5, mangan %5,5-7,5 | Düşük; tuz ve asitte daha çabuk lekelenir | Ucuz mutfak eşyası, dekoratif parçalar |
| 304 (18/8) | Krom %18-20, nikel %8-10,5 | İyi; günlük kullanım için yeterli | Matara, termos, tencere, çatal bıçak |
| 316 | Krom %16-18, nikel %10-14, molibden %2-3 | Çok iyi; tuza ve aside daha dayanıklı | Deniz ortamı, laboratuvar ve tıbbi ekipman, bazı matara iç gövdeleri |
Tablodaki aralıklar ASTM A240 standardındaki değerlerdir. 201 çelikte nikelin bir kısmının yerini mangan alır; bu, maliyeti düşürür ama yüzeyde nokta nokta lekelenmeye (çukurlaşma) karşı dayanımı azaltır. 316'ya eklenen molibden ise tuzlu ve asitli ortamlarda dayanımı artırır.
Çelik matara sağlıklı mı?
Gıda ile temas eden her malzeme için temel kural aynıdır: malzeme, gıdaya insan sağlığını tehlikeye sokacak miktarda madde geçirmemelidir. Avrupa Birliği'nin 1935/2004 sayılı Tüzüğü 3. maddesi bu ilkeyi koyar; Avrupa Konseyi'nin metal ve alaşımlar için yayımladığı rehber de paslanmaz çeliğin gıdaya geçirebileceği metaller için sınırlar ve asitli ortamda yapılan testler tanımlar.
Yani bir çelik matarayı güvenli yapan, gıda ile temasa uygun bir alaşımdan üretilmiş olması ve yüzeyinin sağlam kalmasıdır. Günlük kullanımda 304 ya da 316 çelikten bir matara su, çay, kahve ve soğuk içecekler için yeterlidir. Paslanmış, derin çizilmiş ya da içinde lekeler oluşmuş bir matarayı ise yenilemek gerekir.
Matarada hangi içecekleri uzun süre bekletmemeli?
Asitli içecekler: Limonata, meyve suyu, sirkeli içecekler gibi asitli sıvıları matarada saatlerce, hatta günlerce bekletmeyin; içip boşaltın ve durulayın.
Tuzlu sıvılar: Tuzlu su, ayran ve çorba gibi tuzlu sıvılar özellikle 201 ve 304 çelikte lekelenmeye yol açabilir.
Süt ve süt ürünleri: Uzun süre beklediğinde bozulur ve koku bırakır; kısa süreli kullanın.
Gazlı içecekler: Vakumlu matara ve termoslarda kapakta basınç oluşturabilir; üreticiler genellikle önermez.
Çamaşır suyu ve klorlu temizleyiciler: Klor, paslanmaz çeliğin koruyucu tabakasına zarar verir; temizlikte kullanmayın.
Çelik matara alırken nelere bakmalı?
Çeliğin türü yazıyor mu? Ürün bilgisinde, kutusunda ya da mataranın altında "304", "18/8" ya da "316" ibaresini arayın. Yalnızca "paslanmaz çelik" yazıyorsa türünü sorun.
İç yüzey: Pürüzsüz ve kokusuz olmalı; kaynak yerlerinde pas ya da renk değişimi olmamalı.
Kapak ve conta: Ağızla temas eden kapak ve silikon conta da gıdaya uygun malzemeden olmalı ve sökülüp yıkanabilmeli.
Tek duvarlı mı, vakumlu mu? Tek duvarlı çelik matara hafiftir ama içeceği sıcak tutmaz. Çift duvarlı vakumlu mataralar sıcak ve soğuk içeceği saatlerce korur; termos ile matara arasındaki farkı termos mu, matara mı yazımızda anlattık.
Çelik istemiyorsanız: Cam mataralar içeceğe tat ve koku geçirmez ama düşmeye karşı hassastır; borosilikat cam, sıcak ve soğuk arasındaki ani değişimlere sıradan camdan daha iyi dayanır. Bambu kaplı modellerde dış yüzey bambu, içeceğin temas ettiği gövde paslanmaz çeliktir.
Sitemizdeki mataraların ve termos bardakların çoğu 304 paslanmaz çelik ve çift duvarlıdır; borosilikat cam matara ve bambu termos matara gibi seçenekler de var. Her ürünün malzemesi kendi sayfasında yazar.
Logolu matara siparişi
Çelik mataralara logo çoğunlukla lazerle işlenir: lazer, dış yüzeydeki boyayı ya da çeliği kazıyarak kalıcı bir iz bırakır ve iç yüzeye dokunmaz. Bazı modellerde renkli UV baskı da seçilebilir. Mataralar ve termos bardaklar 25 adetten sipariş verilir ve baskı önizlemesini onayladığınız günden itibaren 7 iş gününde kargoya verilir. Örneğin 500 ml çift duvarlı termos matara ve 750 ml tek duvarlı çelik matara 304 çeliktendir.
Sık sorulan sorular
304 paslanmaz çelik sağlıklı mı?
304 (18/8), matara, termos, tencere ve çatal bıçakta en yaygın kullanılan paslanmaz çeliktir. Yüzeyi sağlam olduğu ve doğru kullanıldığı sürece günlük içecekler için uygundur.
201 çelik matara sağlıklı mı?
201 çelik daha az nikel ve daha çok mangan içerir; korozyona 304 ve 316 kadar dayanıklı değildir. İçecek kabı alırken çeliğin 304 ya da 316 olduğunu gösteren bir ibare aramak daha güvenlidir.
316 çelik 304'ten daha mı iyi?
316, içindeki molibden sayesinde tuza ve aside daha dayanıklıdır. Su, çay ve kahve için 304 yeterlidir; tuzlu ya da asitli içecekleri sık taşıyorsanız 316 avantaj sağlar.
Çelik matarada çay ve kahve taşınır mı?
Evet. Çift duvarlı vakumlu çelik matara ve termoslar sıcak çay ve kahve için uygundur. İçeceği bitirdikten sonra matarayı durulayın; kahve ve çay uzun süre beklerse koku ve renk bırakır.
Firmanız için logolu matara ya da termos düşünüyorsanız adedi ve logonuzu WhatsApp'tan yazın; uygun modelleri ve teslim tarihini iletelim.
