Kısa cevap: Gönder bayrağı, kısa kenarındaki beyaz uçkurluğun üst ve alt ucundaki halkalardan (kuşgözü) direğin ipine kanca ya da karabinayla takılır. İp, direğin tepesindeki makaradan geçer; ipin bir kolunu aşağı çektiğinizde bayrak yukarı çıkar. Bayrak tepeye ulaşınca ip, direğin altındaki ip sabitleme aparatına sarılarak bağlanır. Türk Bayrağı Tüzüğü'ne göre bayrak çabuk çabuk çekilir, yavaş yavaş indirilir.
Aşağıda takmayı adım adım, ardından çekme ve indirme kurallarını, bayrağın nasıl katlandığını ve direk ölçüsünü anlatıyoruz.
Gönder bayrağının direğe takılması (Tüzük md. 2, 4, 6)
Uçkurluk nedir?
Tüzük'ün 2. maddesine göre uçkurluk, bayrağın ipin geçeceği, beyaz kumaştan, bayrak enince yapılmış bölümüdür; genişliği bayrak eninin otuzda biridir (md. 4). Uçkurluğun direğe gelen kenarına dış kenar, karşısındaki kenara uçum kenarı denir. Gönder bayraklarımızın kısa kenarında beyaz uçkurluk ve üst ile alt uçta kuşgözü ya da kanca bağlantısı bulunur.
Gönder bayrağı direğe nasıl takılır? Adım adım
1. İpi aşağı indirin. Direğin ipini sabitleme aparatından çözün ve bağlantı kancalarını aşağı getirin. Makaradan geçen ipin iki kolu vardır: biri bayrağı çeker, diğeri indirir.
2. Üst halkayı takın. Bayrağın uçkurluğundaki üst halkayı ipin üst kancasına takın. Uçkurluk direk tarafında, ayın ağzı uçum kenarına bakacak şekilde olmalıdır (md. 4).
3. Alt halkayı takın. Alt halkayı ipin alt bağlantısına takın. İp iki halka arasında gergin olursa bayrak direğe sarılmaz ve düzgün dalgalanır.
4. Bayrağı çekin. İpin diğer kolunu aşağı çekerek bayrağı tepeliğe kadar çıkarın. Bayrak çekilmeden önce özel bir saygıyla taşınır (md. 23); yere değdirmemeye dikkat edin.
5. İpi bağlayın. İpi direğin altındaki sabitleme aparatına birkaç tur sararak bağlayın ve artan ucu toplayın; gevşek ip rüzgârda direğe vurur ve hem ipi hem bayrağı yıpratır.
Direkte makara ya da ip yoksa
Tüzük'ün 6. maddesine göre bayrak direğinin tepesinde, içinden bayrak ipinin geçtiği makaralı bir tepelik bulunur. Standartlara uygun bir direğin bulunmadığı durumlarda ve kamp gibi açık hava etkinliklerinde bayrak, saygıda kusur oluşturmayacak biçimde, eldeki malzemeden yararlanılarak yüksek bir yere çekilebilir. Bina cephesine ve balkona asmak için Atatürk posteri ve bayrak nasıl asılır yazımıza bakabilirsiniz.
Bayrak ne zaman çekilir, ne zaman indirilir?
| Durum | Tüzük ne diyor? | Madde |
|---|---|---|
| Her gün bayrak çekilen yerler | Saat 08.00'de (gün ağarmamışsa gün ağarınca) çekilir, gün batımında indirilir | md. 8 B |
| Bayram ve tatillerde bayrak çekilen yerler | Tatilin başlama saatinde çekilir, tatil boyunca çekili kalır, tatil sonunda gün batımında indirilir | md. 8 C |
| Sürekli çekili kalan yerler | Bakım, onarım ve değiştirme için sabah ya da akşam alacakaranlıkta törensiz indirilir ve çekilir | md. 8 A |
| Fırtına, şiddetli rüzgâr | Bayrağın yırtılmasına, ipin ya da makaranın kopmasına yol açabilecek havalarda geçici olarak indirilebilir | md. 8 D |
| Konut ve işyerleri | Milli Bayram, resmi bayramlar, kurtuluş ve Atatürk'ü anma günlerinde bayrak asılabilir | md. 17 |
Bayrak çabuk çabuk çekilir ve yavaş yavaş indirilir (md. 23). Yarıya indirilmesi gereken günlerde, sürekli çekili olmayan yerlerde bayrak önce tepeye kadar çekilir, sonra yavaş yavaş yarıya indirilir; ayrıntılar bayrak ne zaman yarıya indirilir yazımızda.
Bayrak nasıl katlanır?
Tüzük'ün 22. maddesi günlük kullanımda indirilen bayrağın katlanma şeklini de tarif eder: Bayrak önce eni yönünde tam ikiye, sonra ayın üst kısmından tekrar ikiye katlanır. Ardından beyaz kısım içte kalacak şekilde, uçum kenarından ve yıldızın ucundan başlayarak üçte bir oranında katlanır. Son katlamada uçkurluk, katlanmış bölümün içinde kalır. Doğru katlanmış bayrağın iki yüzünden de ay ve yıldızın hiçbir kısmı görünmez.
Direk ve bayrak ölçüsü uyumlu olmalı
Tüzük'e göre direk, çekilecek bayrağın eninin en az iki katı boyunda ve en sert havada kırılmayacak, bükülmeyecek sağlamlıkta olmalıdır; yere dikilen direğin yüksekliği en az 3 metredir ve bayrağın uçum alt ucu yere sürünmemelidir (md. 6). Direğinize hangi ebadın uyduğunu Türk bayrağı ölçüleri rehberimizde tablo hâlinde bulabilirsiniz. Dışarıda sürekli kalacak bayrakta kumaş seçimi için de bayrak kumaşı çeşitleri yazımıza bakın.
İp ve makarayı da kontrol edin
Bayrağın kendisi kadar ipi ve makarası da yıpranır. İp tüylenmiş, sertleşmiş ya da incelmişse değiştirin; makara sıkışıyorsa bayrak indirilemez ve yıpranmış hâlde direkte kalır. Solmuş ya da yırtılmış bayrakla ne yapmanız gerektiğini yıpranmış bayrak ne yapılır yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Bayrak direğine ters takılır mı?
Türk bayrağında ay ve yıldız bayrağın ekseni üzerindedir; dikkat edilecek nokta, uçkurluğun direk tarafında ve ayın ağzının uçum kenarına bakıyor olmasıdır.
Bayrak göndere nasıl çekilir?
Bayrak ipe takıldıktan sonra ipin diğer kolu çekilerek bayrak tepeye kadar çıkarılır. Tüzük'e göre bayrak çabuk çabuk çekilir, yavaş yavaş indirilir.
Bayrak gece direkte kalabilir mi?
Her gün bayrak çekilen yerlerde bayrak gün batımında indirilir. Bayram ve tatillerde bayrak çekilen yerlerde tatil süresince çekili kalır ve tatil sonunda gün batımında indirilir (md. 8).
Gönder bayrağının halkaları ya da kancası var mı?
Evet. Gönder bayraklarımızın kısa kenarında beyaz uçkurluk ve direğe takmak için kuşgözü ya da kanca bağlantısı bulunur.
Gönder bayraklarımız raşel ve alpaka kumaşla 100×150 cm'den 10×15 metreye kadar ebatlarda, tek adetten sipariş verilir ve 6 iş gününde kargoya verilir. Direğinizin boyunu WhatsApp'tan yazın; uygun ebadı birlikte seçelim.
